Wielki kryzys Miasta Pieniędzy
The Great Money Town Crisis
Gdy chciwi bankierzy zalewają Miasto Pieniędzy ryzykownymi pożyczkami, rodziny tracą domy, a całe miasto staje na krawędzi upadku. Poznaj historię, jak jeden zły plan powalił banki, miejsca pracy i marzenia – oraz jak miasto powoli odbudowało się dzięki mądrzejszym zasadom.
Dawno, dawno temu, w dużym mieście zwanym Miastem Pieniędzy, mieszkało wiele szczęśliwych rodzin.
Once upon a time, in a big city called Money Town, there lived many happy families.
Wszyscy chcieli kupić domy.
They all wanted to buy houses.
Domy były ich największym marzeniem.
Houses were their biggest dream.
W Mieście Pieniędzy byli specjalni ludzie zwani pracownikami banku.
In Money Town, there were special people called bank workers.
Ci pracownicy banku mieli bardzo ważną pracę.
These bank workers had a very important job.
Dawali pieniądze rodzinom, żeby rodziny mogły kupować domy.
They gave money to families so the families could buy houses.
Te pieniądze nazywano „pożyczką”.
This money was called a "loan."
Rodziny obiecywały spłacać pieniądze po trochu każdego miesiąca.
The families promised to pay the money back little by little every month.
Ale niektórzy pracownicy banku stali się bardzo chciwi.
But some bank workers became very greedy.
Chcieli zarabiać coraz więcej pieniędzy dla siebie.
They wanted to make more and more money for themselves.
Więc zaczęli robić złe rzeczy.
So they started doing bad things.
Jeden pracownik banku o imieniu Pan Przebiegły miał straszny pomysł.
One bank worker named Mr. Sneaky had a terrible idea.
Powiedział swoim przyjaciołom: "Dajmy pieniądze wszystkim!
He said to his friends, "Let's give money to everyone!
Nawet ludziom, którzy nie mogą nam spłacić!
Even people who cannot pay us back!"
Jego przyjaciółka Pani Sztuczka powiedziała: "Ale to niebezpieczne!
His friend Ms. Trick said, "But that's dangerous!
A co jeśli nie zapłacą?
What if they don't pay?"
Pan Przebiegły uśmiechnął się złowieszczo.
Mr. Sneaky smiled a wicked smile.
Nie martw się.
"Don't worry.
Sprzedamy te obietnice innym ludziom.
We will sell these promises to other people.
Wtedy to stanie się ich problemem, nie naszym!
Then it becomes their problem, not ours!"
Więc Pan Przebiegły i jego przyjaciele zaczęli dawać pieniądze wielu, wielu ludziom.
So Mr. Sneaky and his friends started giving money to many, many people.
Dali pieniądze Tomowi, który nie miał pracy.
They gave money to Tom, who had no job.
Dali pieniądze Sarah, która już była winna pieniądze dziesięciu innym bankom.
They gave money to Sarah, who already owed money to ten other banks.
Dali nawet pieniądze psu o imieniu Fluffy!
They even gave money to a dog named Fluffy!
No, może nie naprawdę psu, ale wcale nie sprawdzali, kto prosi o pieniądze.
Well, not really a dog, but they didn't check carefully who was asking for money.
Bankowcy mówili wszystkim: "Domy zawsze drożeją!"
The bank workers told everyone, "Houses always become more expensive!
Będziecie bogaci!
You will be rich!"
Coraz więcej ludzi kupowało domy.
More and more people bought houses.
Domy stały się bardzo, bardzo drogie.
The houses became very, very expensive.
Mały dom, który wcześniej kosztował sto tysięcy dolarów, teraz kosztował trzysta tysięcy!
A small house that cost one hundred thousand dollars before now cost three hundred thousand dollars!
Przez pewien czas wszyscy byli szczęśliwi.
Everyone was happy for a while.
Ludzie mieszkali w swoich nowych domach.
People lived in their new houses.
Pracownicy banków zarabiali mnóstwo pieniędzy.
Bank workers made lots of money.
Wszystko wydawało się cudowne.
Everything seemed wonderful.
Ale potem wydarzyło się coś strasznego.
But then, something terrible happened.
Tom stracił pracę i nie mógł płacić za swój dom.
Tom lost his job and couldn't pay for his house.
Sarah też nie mogła spłacać swojego domu.
Sarah couldn't pay for her house either.
Wielu innych ludzi miało ten sam problem.
Many other people had the same problem.
Kiedy ludzie nie mogli płacić, banki zabierały im domy.
When people couldn't pay, the banks took their houses back.
Nagle na sprzedaż było mnóstwo domów, ale nikt nie mógł ich kupić.
Suddenly, there were many, many houses for sale, but nobody could buy them.
Ceny domów zaczęły spadać w dół, w dół jak kamienie staczające się z góry.
The house prices started falling down, down, down like rocks from a mountain.
Pan Przebiegły i Pani Sztuczka sprzedali swoje złe obietnice wielkim firmom na całym świecie.
Mr. Sneaky and Ms. Trick had sold their bad promises to big companies all around the world.
Kiedy ludzie przestali płacić, te firmy również straciły wszystkie swoje pieniądze.
When people stopped paying, these companies lost all their money too.
To było jak gigantyczny rząd przewracających się domino — jeden problem powodował kolejny.
It was like a giant row of dominoes falling down - one problem caused another problem, which caused another problem.
Wkrótce wiele banków się zamknęło.
Soon, many banks closed.
Wielu ludzi straciło pracę.
Many people lost their jobs.
Rodziny musiały opuścić domy marzeń i zamieszkać w małych mieszkaniach.
Families had to leave their dream houses and live in small apartments.
Niektórzy musieli znowu zamieszkać z rodzicami.
Some people had to live with their parents again.
Całe miasto stało się smutne i szare.
The whole city became sad and gray.
Miasto Pieniędzy nie było już szczęśliwe.
Money Town wasn't happy anymore.
Ale powoli, bardzo powoli, ludzie uczyli się na tym strasznym błędzie.
But slowly, very slowly, people learned from this terrible mistake.
Ustanowiono nowe prawa.
New laws were made.
Banki musiały ostrożniej pożyczać ludziom pieniądze.
Banks had to be more careful about giving money to people.
Ludzie nauczyli się ostrożniej pożyczać pieniądze.
People learned to be more careful about borrowing money.
Po wielu latach Miasto Pieniędzy znowu stało się szczęśliwe.
After many years, Money Town became happy again.
Ale nikt nigdy nie zapomniał lekcji, że nadmierna chciwość może skrzywdzić wszystkich.
But nobody ever forgot the lesson: being too greedy can hurt everyone.