O Arquivo da Cozinheira Migrante

Rosa havia se mudado das Filipinas para os Países Baixos quando tinha trinta e um anos.

Rosa przeprowadziła się z Filipin do Holandii w wieku trzydziestu jeden lat.

Ela trabalhava como cuidadora domiciliar.

Pracowała jako opiekunka domowa.

No seu tempo livre ela cozinhava.

W wolnym czasie gotowała.

Ela cozinhava os pratos que sua mãe lhe havia ensinado, os que sua avó havia feito antes disso.

Gotowała potrawy, których nauczyła ją mama, te, które wcześniej robiła babcia.

Ela não tinha receitas escritas.

Nie miała przepisów na piśmie.

Tudo vivia em suas mãos e em sua memória.

Wszystko żyło w jej rękach i pamięci.

Depois de alguns anos ela conheceu outras mulheres filipinas na cidade que tinham a mesma experiência.

Po kilku latach poznała inne Filipinki w mieście, które miały to samo doświadczenie.

Elas cozinhavam as mesmas receitas de memória.

Gotowały te same dania z pamięci.

Elas se preocupavam com a mesma coisa: o que aconteceria com essas receitas quando sua geração fosse embora?

Martwiły się o to samo: co stanie się z tymi przepisami, gdy ich pokolenie odejdzie?

Seus filhos cresciam falando holandês.

Ich dzieci dorastały mówiąc po niderlandzku.

Alguns nunca tinham visto um peixe inteiro sendo preparado.

Niektóre nigdy nie widziały, jak przyrządza się całą rybę.

Alguns não sabiam os nomes dos ingredientes no idioma de seus pais.

Niektóre nie znały nazw składników w języku rodziców.

Rosa começou a gravar.

Rosa zaczęła nagrywać.

Ela se filmou cozinhando cada prato e narrou em filipino e holandês.

Filmowała siebie podczas gotowania każdego dania i komentowała po filipińsku i po niderlandzku.

Ela escreveu notas curtas sobre a origem de cada prato, quem lhe havia ensinado e para qual ocasião era preparado.

Pisała krótkie notatki o tym, skąd pochodzi każde danie, kto ją go nauczył i na jaką okazję było przygotowywane.

Ela compartilhou os vídeos num grupo privado com outras mulheres filipinas da cidade.

Udostępniła filmy w prywatnej grupie z innymi Filipinkami w mieście.

Elas começaram a adicionar suas próprias versões.

Zaczęły dodawać własne wersje.

O mesmo prato apareceu de quatro maneiras diferentes de quatro regiões diferentes.

To samo danie pojawiło się na cztery różne sposoby z czterech różnych regionów.

Surgiram discussões sobre o método correto.

Wybuchły kłótnie o właściwą metodę.

Depois risadas.

Potem śmiech.

Depois mais receitas.

Potem więcej przepisów.

Uma biblioteca local ouviu falar do projeto e se ofereceu para ajudar a arquivá-lo adequadamente.

Lokalna biblioteka dowiedziała się o projekcie i zaproponowała pomoc w jego właściwym zarchiwizowaniu.

A coleção foi digitalizada e disponibilizada para a comunidade em geral.

Zbiory zostały zdigitalizowane i udostępnione szerszej społeczności.

Famílias filipinas em outras partes do país solicitaram acesso.

Filipińskie rodziny z innych części kraju poprosiły o dostęp.

O arquivo não era um museu.

Archiwum nie było muzeum.

Era um documento vivo, ainda crescendo.

Był to żywy dokument, wciąż rosnący.

Rosa disse que não tinha se proposto a preservar uma cultura.

Rosa powiedziała, że nie miała zamiaru zachować kultury.

Ela simplesmente não queria esquecer sua mãe.

Po prostu nie chciała zapomnieć o swojej mamie.