De ENIAC Zes: Zij Vonden Uit Hoe Je een Programma Repareert

Na de Tweede Wereldoorlog stond de krachtigste computer ter wereld in een gebouw in Philadelphia.

Po drugiej wojnie światowej najpotężniejszy komputer na świecie stał w budynku w Filadelfii.

Het heette ENIAC.

Nazywał się ENIAC.

Het vulde een hele kamer met draden, buizen en knipperende lampjes.

Wypełniał cały pokój drutami, lampami i migającymi światłami.

Zes vrouwen werden aangesteld om het te laten werken.

Sześć kobiet zostało zatrudnionych, by go uruchomić.

Hun namen waren Kathleen McNulty, Jean Bartik, Betty Holberton, Marlyn Meltzer, Ruth Teitelbaum en Frances Spence.

Nazywały się Kathleen McNulty, Jean Bartik, Betty Holberton, Marlyn Meltzer, Ruth Teitelbaum i Frances Spence.

Ze hadden geen instructiehandleiding.

Nie miały instrukcji obsługi.

Niemand had ooit een computer als deze geprogrammeerd.

Nikt nigdy wcześniej nie programował takiego komputera.

Ze moesten de methode ter plekke uitvinden.

Musiały wymyślać metodę w miarę pracy.

Om ENIAC te programmeren, moesten ze paden volgen door honderden bedrading diagrammen.

Aby zaprogramować ENIAC, musiały śledzić ścieżki przez setki schematów okablowania.

Er was geen scherm om naar te kijken.

Nie było ekranu, na który można by patrzeć.

Er was geen code om te lezen op de manier zoals we die nu begrijpen.

Nie było kodu do odczytania w taki sposób, jak go dziś rozumiemy.

Een fout betekende een verkeerde draad of een verkeerde schakelaarinstellinggens in een wand van metaal en glas.

Błąd oznaczał zły drut lub błędne ustawienie przełącznika gdzieś w ścianie metalu i szkła.

Wanneer de machine het verkeerde antwoord gaf, moesten de vrouwen uitvinden waarom.

Gdy maszyna dawała błędną odpowiedź, kobiety musiały znaleźć przyczynę.

Dit was het begin van het debuggen.

To był początek debugowania.

Ze bedachten testgevallen.

Wynalazły przypadki testowe.

Ze voerden dezelfde berekening op meerdere manieren uit om fouten te ontdekken.

Uruchamiały ten sam rachunek na kilka sposobów, by wychwycić błędy.

Ze maakten schriftelijke verslagen van elke configuratie zodat een berekening exact herhaald kon worden.

Tworzyły pisemne zapisy każdej konfiguracji, by obliczenie można było dokładnie powtórzyć.

Ze ontwikkelden gewoonten die van programmeren een leerbaar vak maakten.

Wypracowały nawyki, które uczyniły programowanie rzemiosłem, którego można się nauczyć.

Na de oorlog gingen ze verder met ander werk.

Po wojnie zajęły się innymi pracami.

Betty Holberton hielp de eerste software-tools te ontwikkelen.

Betty Holberton pomagała rozwijać pierwsze narzędzia programowe.

Jean Bartik leidde teams die de volgende generatie computers bouwden.

Jean Bartik kierowała zespołami budującymi następną generację komputerów.

Hun methoden verspreidden zich zonder erkenning, opgenomen in een vakgebied dat niet altijd onthoudt waar de methoden vandaan kwamen.

Ich metody rozprzestrzeniły się bez należnego uznania, wchłoniete przez dziedzinę, która nie zawsze pamiętała, skąd pochodzą.

Maar de manier waarop een programmeur vandaag zijn werk controleert, een test schrijft en een logboek bijhoudt van wat ze hebben veranderd, die gewoonten werden gevormd in die kamer, door die zes vrouwen, met patchkabels en geduld.

Ale sposób, w jaki programista dziś sprawdza swoją pracę, pisze test i prowadzi rejestr zmian, te nawyki zostały ukształtowane w tamtym pokoju przez te sześć kobiet, przy użyciu kabli krosowniczych i cierpliwości.

Moraal: Elk vak heeft zijn eerste meesters nodig, en de meesters die vergeten zijn, hebben het vak het meest gevormd.

Morał: Każde rzemiosło potrzebuje swoich pierwszych mistrzów, a zapomniani mistrzowie ukształtowali je najbardziej.