Archiwum Kucharki-Migrantki
El Archivo de la Cocinera Migrante
Rosa, filipińska opiekunka w Holandii, zaczyna filmować swoje tradycyjne przepisy i tworzy rosnące cyfrowe archiwum, które łączy społeczność diaspory poprzez jedzenie i pamięć.
Rosa przeprowadziła się z Filipin do Holandii w wieku trzydziestu jeden lat.
Rosa se había mudado de Filipinas a los Países Bajos cuando tenía treinta y un años.
Pracowała jako opiekunka domowa.
Trabajaba como cuidadora a domicilio.
W wolnym czasie gotowała.
En su tiempo libre cocinaba.
Gotowała potrawy, których nauczyła ją mama, te, które wcześniej robiła babcia.
Cocinaba los platos que su madre le había enseñado, los que su abuela había preparado antes.
Nie miała przepisów na piśmie.
No tenía recetas escritas.
Wszystko żyło w jej rękach i pamięci.
Todo vivía en sus manos y su memoria.
Po kilku latach poznała inne Filipinki w mieście, które miały to samo doświadczenie.
Después de algunos años conoció a otras mujeres filipinas en la ciudad que tenían la misma experiencia.
Gotowały te same dania z pamięci.
Cocinaban los mismos platos de memoria.
Martwiły się o to samo: co stanie się z tymi przepisami, gdy ich pokolenie odejdzie?
Se preocupaban por lo mismo: ¿qué pasaría con estas recetas cuando su generación se fuera?
Ich dzieci dorastały mówiąc po niderlandzku.
Sus hijos crecían hablando neerlandés.
Niektóre nigdy nie widziały, jak przyrządza się całą rybę.
Algunos nunca habían visto preparar un pescado entero.
Niektóre nie znały nazw składników w języku rodziców.
Algunos no conocían los nombres de los ingredientes en el idioma de sus padres.
Rosa zaczęła nagrywać.
Rosa comenzó a grabar.
Filmowała siebie podczas gotowania każdego dania i komentowała po filipińsku i po niderlandzku.
Se filmó a sí misma cocinando cada plato y narró en filipino y neerlandés.
Pisała krótkie notatki o tym, skąd pochodzi każde danie, kto ją go nauczył i na jaką okazję było przygotowywane.
Escribió notas breves sobre el origen de cada plato, quién se lo había enseñado y para qué ocasión se preparaba.
Udostępniła filmy w prywatnej grupie z innymi Filipinkami w mieście.
Compartió los videos en un grupo privado con otras mujeres filipinas de la ciudad.
Zaczęły dodawać własne wersje.
Comenzaron a agregar sus propias versiones.
To samo danie pojawiło się na cztery różne sposoby z czterech różnych regionów.
El mismo plato apareció de cuatro maneras diferentes de cuatro regiones distintas.
Wybuchły kłótnie o właściwą metodę.
Se desataron discusiones sobre el método correcto.
Potem śmiech.
Luego risas.
Potem więcej przepisów.
Luego más recetas.
Lokalna biblioteka dowiedziała się o projekcie i zaproponowała pomoc w jego właściwym zarchiwizowaniu.
Una biblioteca local se enteró del proyecto y ofreció ayudar a archivarlo correctamente.
Zbiory zostały zdigitalizowane i udostępnione szerszej społeczności.
La colección fue digitalizada y puesta a disposición de la comunidad en general.
Filipińskie rodziny z innych części kraju poprosiły o dostęp.
Las familias filipinas de otras partes del país solicitaron acceso.
Archiwum nie było muzeum.
El archivo no era un museo.
Był to żywy dokument, wciąż rosnący.
Era un documento vivo, todavía en crecimiento.
Rosa powiedziała, że nie miała zamiaru zachować kultury.
Rosa dijo que no se había propuesto preservar una cultura.
Po prostu nie chciała zapomnieć o swojej mamie.
Simplemente no había querido olvidar a su madre.